Türkçe (5, 6, 7, 8) Ders Kitaplarında Dinleme Etkinlikleri

Dinleme etkinlikleri, Türkçe ders kitabında dinleme metinlerine yönelik hazırlanmış etkinliklerdir. Bu çalışmada 2018 yılında MEB tarafından yayımlanan Türkçe ders kitaplarındaki dinleme etkinliklerinin dinleme öncesi, dinleme sırası ve dinleme sonrası bakımından aynı zamanda kazanımlara göre de sınıflandırılması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan dokümanlar 2018 yılında MEB tarafından yayımlanmış ortaokul Türkçe ders kitaplarıyla sınırlıdır. Beş Türkçe ders kitabı incelenmiştir. Her ders kitabında 8 dinleme metni bulunmaktadır. Dolayısıyla araştırmada 40 dinleme metnine yönelik etkinlikler incelenmiştir. Türkçe ders kitaplarında şiir, hikâye, masal, fabl, film, türkü, haber, çizgi film olmak üzere pek çok dinleme metin türüne yer verilmiştir. Ders kitaplarında dinleme öncesinde en fazla kullanılan sorular konuyla ilgili araştırmasını paylaşma, konuyla ilgili neler bildiğini sorma (şair/yazar, kahraman, hikâye vs.), bir konuya ilişkin düşüncesini sorma, bir ifadeden (atasözü, özlü söz, dörtlük vs.) ne anladığını sorma, konuyla ilgili kendi yaşamına yönelik soru sormadır. Dinleme sırasında yaptırılan etkinliklerin not alma, tahmin etme, empati kurma ve eleştirel dinleme yöntemlerine yönelik olduğu görülmektedir. En fazla kullanılan yöntem ise dinleme sırasında not alınmasıdır. Dinleme sonrasında en fazla tekrar eden dinleme etkinliği söz varlığıyla ilgilidir. İkinci sık tekrar eden etkinlik metne yönelik soruları cevaplamadır. Bu çalışma ile Türkçe ders kitaplarındaki dinleme etkinliklerinin içerik olarak yeterince çeşitlilik göstermediği ortaya çıkmıştır.