Rumeli’ye Dair Bir Tarih Vesikası: Tulû‘î ve Paşa-Nâmesi

Türk-İslam edebiyatı alanında yapılan araştırmalar, kültürel ve edebî mirasımızın önemli bir kısmını oluşturur. Bu edebiyatı layıkıyla tanımak için, içinde yaşadıkları toplumun izlerini bizlere ulaştıran şairleri anlamak gerekir. Bundan mütevellit Türk-İslam edebiyatı döneminde kaleme alınmış eserlerin gün yüzüne çıkarılması, edebiyatımız bakımından önem arz etmektedir. 17. yüzyıl, Osmanlı Devleti’nin duraklama dönemine girdiği bir yüzyıldır. Bu yüzyıldaki siyasi, içtimai ve ekonomik durgunluklar edebî gelişmeleri etkilememiş hatta bu yüzyıl Türk-İslam edebiyatının olgunluk dönemi olarak kaynaklara geçmiştir. Bu makaleye konu olan Tulû‘î de Türk-İslam edebiyatının çok sayıda şair yetiştirdiği 17. Yüzyıl şairlerindendir. Şairin hayatı hakkında tezkirelerde herhangi bir bilgi bulunmadığından, hayatı hakkında verdiğimiz bilgiler eseri Paşa-nâme ’den hareketle yaptığımız çıkarımlardır. Şairin eserinden hareketle 17. Yüzyılda İstanbul’da saraya yakın yaşadığı anlaşılmaktadır, fakat doğum ve ölüm tarihlerine dair bir ibare yoktur. Bu makalede, tezkirelerde adı geçmeyen fakat şiirlerinden hareketle 16. Yüzyılın ikinci yarısıyla 17. Yüzyılın ilk yarısında yaşadığı tahmin edilen Tulû‘î’nin hayatı,  eserleri ve sanatı hakkında bilgi verilecek ve özelde şairin Paşa-nâme isimli mesnevîsi ana hatlarıyla tanıtılacaktır.