KAFKAS BAKIR KUMPANYASI VE OSMANLI TEBAASI İŞÇİLER

Artvin bölgesi yer altı madenleri bakımından zengin olup Osmanlı hâkimiyetinde olduğu dönemde de bu değeri bilinmekteydi. Bakır madeni bu coğrafyada bol miktarda bulunan madenlerden biridir. Günümüzde de bakır işletmeciliği yapılan Murgul Vadisi’nde 20. yüzyıl başında büyük bir tesisin inşa edilmesi ile üretime başlanmıştır. İngiliz Amerikan ortak sermayeli bir şirket olan Kafkas Bakır Kumpanyası, üretime başladığı dönemden itibaren zamanın en gelişkin makinelerini kullanarak kârlılığını azami düzeye çıkarmak istemiştir. Yine hedefine ulaşmak maksadıyla bu zorlu coğrafyada yol yapım işleri gerçekleştirmiş, tesisin etrafını bayındır hâle getirip hastane, okul gibi binalar inşa etmiştir. Şirkette Türk, İranlı, Gürcü, Ermeni ve Rum işçiler çalışmaktaydı. Bu işçilerin yarıdan fazlası Osmanlı tebaası amelelerdi. Gurbetçi olarak şirkette çalışan işçilerin maden şirketinde yaşadığı ölümlü kazalar tabiiyetleri sebebiyle Osmanlı Devleti’nin yazışmalarına konu olmuştur. Bu çalışmada Kafkas Bakır Kumpanyası’nın Murgul Vadisi’nde gerçekleştirdiği faaliyetler ile Osmanlı tebaası işçilerin yaşadığı iş kazaları dönemin kaynakları ve Osmanlı Arşiv belgeleri kullanılarak incelenmeye çalışılmıştır.