językowy obraz duszy w ekfrazach z przełomu xix i xx wieku na podstawie wybranych wierszy zofii gordziałkowskiej

The linguistic image of the soul in the ekphrases of the late-19th and early-20th century as exemplified by selected poems by Zofia Gordziałkowska The main objective of the paper is to describe the linguistic image of the soul in ekphrases of the Young Poland period. In this period, literary works were often inspired by the art of painting. The focus is on the poetry of Zofia Gordziałkowska, which was largely motivated by her fascination with the then popular Swedish painter Arnold Böcklin, whose works are populated mainly by characters from the Bible and classical mythology. The reconstruction of the concept of the soul based on the texts is juxtaposed with general language data. For the analysis of the material I use the methodology of structuralism (e.g. tracing the position of the object in the lexical field) and cognitivism (examining the conceptualization of the category and its proliferation). The conclusions of the interdisciplinary examination are connected with symbolism as both an artistic movement within modernism and a philosophy of the turn of the 20th century.   Językowy obraz duszy w ekfrazach z przełomu XIX i XX wieku na podstawie wybranych wierszy Zofii Gordziałkowskiej Celem rozważań jest ukazanie językowego obrazu duszy zawartego w młodopolskich ekfrazach Zofii Gordziałkowskiej, zafascynowanej popularnym wówczas w Europie malarstwem Szwajcara Arnolda Böcklina. Jego dzieła zaludniają głównie postaci z mitologii antycznej i Biblii. Zrekonstruowanie pojęcia duszy na podstawie tekstów artystycznych i przedstawienie na tle danych zawartych w języku ogólnym doprowadziło do ustalenia różnicy między jego rozumieniem w tych odmianach języka. Analiza materiału z wykorzystaniem głównie metodologii kognitywizmu, dążącej do zbadania konceptualizacji pojęcia, jego profilowania i kategoryzacji, pozwoliła na nietradycyjne odczytanie poezji i wzbogacenie istniejących badań z zakresu lingwistyki kognitywnej. Wnioski z interpretacji wierszy zostały powiązane z symbolizmem jako nurtem artystycznym modernizmu i filozofią przełomu wieku XIX i XX.